ارزش کار و کوشش در روایات

یکی از هدف‌های اصلی پیامبر اکرم(ص) دعوت انسان‌ها به کار و کوشش بوده است. همه‌ی بزرگان، نیکان و صالحان و تربیت‌شدگان مکتب قرآن کار و تلاش را سفارش بسیاری کرده‌اند. در مکتب اسلام، مال زیاد، خوش‌گذرانی و خودبزرگ‌بینی موجب برتری نیست، بلکه تقوا و کار نیک باعث برتری می‌شود.

خداوند در قرآن کریم فرموده‌اند: کسانی که ایمان آورده و کار شایسته انجام داده‌اند، منزلشان باغ‌های بهشت است و در آیه‌ی دیگر فرموده‌اند: هر زن و مردی کار شایسته انجام دهد و مؤمن باشد، به بهشت می‌رود و به اندازه‌ی نخ هسته‌ی خرما ستم نخواهد شد.

خداوند به پیامبران فرموده‌اند: چیزهای پاکیزه بخورید و کارهای شایسته انجام دهید که من به اعمال بندگان آگاهم و من کسانی را می‌آمرزم که توبه کرده و کار شایسته انجام داده‌اند و قابل هدایت هستند.

چند نکته درباره کار و تلاش در روایات:

۱ـ کار موجب عزّت و بزرگی انسان است:

«یکی از یاران امام صادق(ع) نقل کرده است: روزی امام صادق(ع) مرا دید که دیر به بازار و محلّ کار می‌روم، فرمودند: صبح زود به سوی عزّت و بزرگی خود بیرون برو. کار و کارگری نه فقط موجب کوچکی فرد نمی‌شود؛ بلکه باعث عزّت و سربلندی شخص نیز می‌شود».

۲ـ کارکردن جزو ایمان و مردانگی است: از نظر معصومین(ع) کار و تلاش برای دخل و خرج خانواده موجب روزی حلال است اصلاح مال و از مردانگی است.

امام صادق(ع) فرموده‌اند: «کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال از ایمان است. و در حدیثی دیگر فرمودند: بر تو باد که مال خود را اصلاح کنی؛ زیرا این کار از بزرگواری و موجب بی‌نیازی از افراد پست است.

۳ـ کارکردن، عقل را کامل می‌کند:

امام صادق(ع) فرمودند: کسب و کار عقل را زیاد می‌کند و ترک کار، عقل و خرد را کم می‌کند.

۴ـ کار موجب کمال انسان است:

پیامبر(ص) فرموده‌اند: کسانی که با کار و تلاش، خود را از دیگران بی‌نیاز می‌کنند، موجب تقوای الهی و ترک گناه خود می‌شوند. و در حدیثی دیگر فرمودند: خدایا به نان‌ ما برکت ده و میان ما و آن جدایی نینداز که اگر نان نباشد، ما کار نمی‌خواهیم و روزه نمی‌گیریم و واجبات پروردگارمان را انجام نمی‌دهیم.

امام صادق(ع) فرموده‌اند: روزی حلال را از دست نده؛ زیرا کمک به دین توست.

۵ـ کار و مال حلال موجب سعادت جهان آخرت است:

نگاه دین اسلام به کار و اموال دنیا، نگاه ابزاری و نردبانی است. مال نردبانی برای رسیدن به ثواب آخرت و جلب رضایت پروردگار است. شخصی به امام صادق(ع) عرض کرد: من دنیا را دوست دارم و می‌خواهم آن را داشته باشم. آیا این علاقه باعث هلاکت من می‌شود؟ حضرت (ع) فرمودند: دنیا را برای چه می‌خواهی؟ شخص گفت: برای اینکه احتیاجات خود و خانواده‌ام را تأمین کنم، با آن صله‌ی رحم به جا آورم، به فقرا کمک کنم و حج (عمره) انجام دهم. امام صادق(ع) فرمودند: این طلب دنیا نیست، بلکه طلب آخرت و سعادت است.

تهیه و تنظیم: جمیله مهدوی نیا