تنگنای غرفه‌ها، دغدغه ناشران

نمایشگاه بیست و سوم کتاب تهران اگرچه عنوان بین‌المللی را یدک می‌کشد. ولی هنوز در کل و جزء خود، خلل و فرج‌های زیادی دارد و اگر همت مسئولان و مدیران اجرایی آن نبود، هرگز نمی‌توانست با مشکلات آشکاری که سر راه دارد و خواهد داشت، در مصلی برگزار شود.

در نگاه نخست، همانگونه که از نام مصلی بر می‌آید، نمایشگاه کتاب مهمان ناخوانده‌ای برای این مکان است که با متانت و از سر حوصله در راه ساخت و سازی سی ساله است.

در نگاه دوم، اگرچه نمایندگان ناشران خارجی با وجود ارزش پول خود به راحتی در هتل‌های پایتخت در طول برگزاری نمایشگاه اقامت می‌گزینند، اما ناشران شهرهای گوناگون ایران مجبورند برای نمایندگان خود از هتل‌های درجه۳، منزل آشنایان و قوم و خویش و مهمانخانه‌ها بهره ببرند.

همه اینها در حالی طی چند سال اخیر اتفاق افتاده است که ناشران به عنوان صاحبان اصلی نمایشگاه کتاب، در تنگنای رفت و آمد و غرفه‌گزینی هستند و در انتظار آغاز بهره‌برداری از مجموعه شهر آفتاب به سر می‌برند.

ساختار اجرایی رو به بهبودی

جوروزه‌دار، مدیر نشر اساطیر درباره چگونگی تعامل مسئولان نمایشگاه کتاب امسال می‌گوید: «امسال خوشبختانه، کار نمایشگاه به سامان‌تر است. ثبت‌نام و چینش غرفه‌های عمومی خوب بوده است و در بسیاری از سطوح خوب کار کرده‌اند. غرفه‌ها عملاً پنجشنبه گذشته (۹/۲/۸۹) آماده تحویل به ناشران بود و این روزها خیلی از ناشران در حال دکورسازی هستند. اگر مشکلی وجود دارد، بر می‌گردد به اینکه مصلی آمادگی پذیرش نمایشگاه را ندرد و ادامه عملیات ساختمانی در آن موجب این مساله است . اشخاصی که مسئول این نمایشگاه هستند به خاطر اینکه در چهار سال گذشته در مسئولیت خود ماندگار بودند و این مسئولیت‌ها تثبیت شده بود، از نقاط ضعف اواسط و اواخر نمایشگاه‌های قبلی تجربه‌اندوزی کرده‌اند و از این نظر ساختار اجرایی نمایشگاه رو به بهبود است».

مدیر نشر اساطیر درباره نوع حضور این نشر در نمایشگاه گفت: «کار انتشارات اساطیر، چاپ کتاب‌های مرجع برای کتابخوانان و پژوهشگران است و به مقولات عام وارد نمی‌شود. نزدیک به ۵۵۰ عنوان کتاب از طریق نشر اساطیر در نمایشگاه امسال عرضه و فهرست این عناوین که توسط انتشارات اساطیر به بازدیدکنندگان عرضه می‌شود، خود حکم یک کتاب ۸۰صفحه‌ای در قطع وزیری را دارد.

اما در نمایشگاه امسال دو کار ویژه انجام می‌شود. نخست انتشار کتاب «ناسخ‌التواریخ» زندگانی حضرت فاطمه زهرا(س) است. نشر اساطیر از سالها پیش، زندگی پیامبر(ص)، خلفا، امام علی(ع) و… را در ۱۷ جلد عرضه کرده بود و امسال زندگانی حضرت زهرا(س) را عرضه می‌کند.

دومین مساله که قابل تامل است، نشر کتاب «عرفات العاشقین» به عنوان بزرگترین تذکره شعر فارسی است که در دوران صفویه تالیف شد. این کتاب از ارکان مهم پژوهش زبان و ادب فارسی است که به صورت نسخه خطی بود و بیش از ۷۰ سال پژوهشگران چشم انتظار آن بوده اند.

این کتاب بعد از پنج سال کار مداوم با استفاده سه نسخه خطی و ۱۹۲ عنوان فرعی توسط استاد محسن ناجی‌نصرآبادی تصحیح و منتشر شده است.

کتاب عرفات العاشقین درهفت جلد برای نخستین بار در ایران و جهان عرضه می‌شود.

در نمایشگاه حضور نخواهیم داشت

باقرزاده مدیر نشر «توس» با این جمله که در نمایشگاه حضور نخواهیم داشت، سخن آغاز می‌کند و می‌گوید: «حضور نداریم چون به روند اعطای مجوز کتاب اعتراض داریم. همچنین میزان فضایی که در نظر گرفته‌اند بسیار حقیر است. از کتاب‌های مقالات تقی‌زاده که دوره ۲۲ جلدی است، برای مجوز دو جلد آن، امروز و فردا می‌کنند. تعدادی رمان، داستان و کتاب‌های تاریخی برای تجدید چاپ، مجوز می‌خواهد. دو جلد تاریخ کردستان و کتاب نوروز جمشید از این جمله است. از نظر متراژ غرفه، سال گذشته ۴۵ متر داشتیم و امسال تقاضای حداقل ۴۰ متر مربع غرفه داشتیم که متاسفانه پیشنهاد آنها ۲۷ مترمربع بود. اما به خاطر روزهای برگزاری نمایشگاه کتاب، در فروشگاه خود کتاب‌ها را با تخفیف عرضه خواهیم کرد و البته کتاب «از شاعران جهان» با عنوان سیری در احوال و آثار شاعران برگزیده جهان را با گزینش و ترجمه قاسم صُنعوی در چهار جلد رونمایی خواهیم کرد».

حسن دلقندی مدیرانتشارات امید مهر در مشهد، به عنوان یک ناشر شهرستانی دیدگاه‌های متفاوتی دارد.

او می‌گوید: «نشر امید مهر با ۲۴۰ عنوان در نمایشگاه کتاب غرفه خواهد داشت. تقاضای ۲۴ متر داشتیم، ولی ۱۲ متر دادند. برای نمایشگاه، ۱۰۰ عنوان کتاب چاپ اول ارائه خواهیم کرد.

این نمایشگاه برای ما فرصتی است که کتاب‌های جدید خود را معرفی کنیم و با همکاران تعامل داشته باشیم. اما اگر ۵۰ درصد تخفیفی که برای شهرستانی‌ها قائل می‌شوند که در حدود ۱۴۰ هزار تومان می‌شود را در نظر نگیرند و خوابگاه برای نمایندگان ناشران شهرستانی قائل شوند، بیشتر ارزش خواهد داشت».

مهمانسرا باعث اعتبار نمایشگاه می‌شود

و سرانجام نوید‌گویی مدیر نشر« نوید شیراز » درباره مسائل نمایشگاه کتاب معتقد است: «مصلی برای نمایشگاه ساخته نشده است و محدودیت‌ جا بیداد می‌کند. امیدوارم سال آینده در نشر آفتاب شاهد برگزاری نمایشگاه کتاب باشیم و اختصاص فضا برای ناشران براساس نیاز هر ناشر و براساس عملکرد آن ناشر صورت گیرد.

به هر حال معتقدم که حضور در نمایشگاه کتاب نباید به قصد فروش باشد، می‌توان بنابر ارزش ریالی در نمایشگاه شرکت کرد و به اندازه یک سال فروش داشت، اما سرمایه‌گذاری اصلی برخورد با مردم است. ما برای امسال نزدیک به ۱۴۵ عنوان کتاب ارائه خواهیم کرد و تلاش می‌کنیم که روزانه سه تا پنج عنوان کتاب جدید را با حضور پدید آورنده آن معرفی کنیم.

ما برای نخستین بار کتاب نفیس گلستان سعدی را به صورت مصور در نمایشگاه عرضه می‌کنیم و کتاب‌های حلقه نیلوفری و چند کتاب از شعرای شیراز را ارائه خواهیم کرد.

نکته دیگر اینکه ۲۰ سال پیش اعلام کردم که در محل نمایشگاه، اگر مهمان سرا باشد برای اسکان ناشران شهرهای ایران باعث اعتبار نمایشگاه بین‌المللی می‌شود. اما فقط در سال‌های نخست نمایشگاه‌های استانی در سال‌های ۶۷ یا ۶۸ شاهد بودیم که در رشت، خرم‌آباد و تبریز، به ناشران خوابگاه می‌دادند.

در کل احترامی است که به نمایندگان ناشران ایران قائل می‌شوند و در نهایت موجب اعتبار بیش از پیش نمایشگاه کتاب خواهد شد.

هومن ظریف