اتفاقات شب اول قبر

کدخبر : 1490 

وقایع و اتفاقات عالم قبر

مقدمه
قَالَ النَّبِیُّ ص النَّاسُ نِیَامٌ فَإِذَا مَاتُوا انْتَبَهُوا: مردم در خوابند هنگامی که مردند بیدار می شوند (بحار الأنوار ،ج‏۵۰ ،۱۳۴٫ مجموعه ورام ،ج ۱ ،ص ۱۴۵) .
اتفاقات شب اول قبرعالم قبر آخرین منزل دنیا و اولین منزل آخرت است که هرگز از آن به سمت دنیا بازگشتی نیست. با آغاز مرگ و ورود به قبر ،کار دینداری و تکالیف الهی به پایان می رسد، شک و تردید برطرف می شود و ایمان به حقایق آخرت کامل می شود اما این ایمان دیگر هیچ سودی نخواهد داشت. ایمان زمانی ارزشمند است که ایمان به غیب باشد وقتی همه چیز آشکار شد و انسان بدون اختیار، تسلیم قدرت الهی شد، ایمان دیگر ارزشی ندارد. دیگر چیزی به اعمال صالح اضافه نمی شود؛  مگر آنکه خود، باقیات صالحات بجا گذاشته باشد یا اینکه بازماندگان چیزی برایش  بفرستند. گناهی نیز از گناهانش کم نمی شود؛ مگر آنکه اثر اعمال صالح خودش در دنیا هنوز باقی باشد و بتواند کفاره گناهی را تحمل کند یا آنکه کسی برایش استغفار و طلب بخشش نماید. بنابراین عالم قبر همواره با عذاب حسرت عجین است. حسرت باور نکردن و ایمان نیاوردن. حسرت فرصت های از دست رفته . حسرت اعمال به ریا آلوده شده و … .

شب اول قبر

اللَّهُمَّ إِنِّی أَعُوذُ بِکَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَ مِنْ ضِیقِ الْقَبْرِ وَ مِنْ ضَغْطَهِ الْقَبْر.  (مکارم الأخلاق،قسمتی از دعای هر صبح وشام از امام صاددق ۲۷۹) خداوندا از عذاب قبر و تنگى و فشار قبر بتو پناه میبرم .

به محض ورود میت به قبر ، شب اول قبر آغاز می شود .که ممکن است تحمل همان سختی های اولیه ، جهت آشنایی با جهان آخرت ، پذیرفتن حقایق هولناکی چون حساب و کتاب ،نکیر و منکر ،برزخ و قیامت و… باشد.لذا سخت ترین شبی است که میت تجربه می کند و گریزی از آن نیست اما چون به شدت متاثر از اعمال و نیات افراد است ،می توان کیفیت آن را به دست خود تغییر داد و از وحشت و فشار آن کاست و بزرگانی چون ائمه معصومین را به فریادرسی طلبید. لذا هر چند شب اول قبر حتی برای مومن هم سخت است اما با وجود فرشته های الهی و اعمال نیک خود مومن و حضرات معصومین ، می تواند برای مومن بسیار آسانتر و بلکه غیر قابل مقایسه با شب اول قبر کافر و فاسق باشد.

نکیر و منکر

سوالات نکیر و منکر از مهمترین حوادث شب اول قبرند. بنابر روایاتی که در حد تواترند ، این دو فرشته( که هیبت زیادی داشته و موجب رعب میت می شوند) ماموران خداوند برای بررسی اعتقادات شخص تازه ‌در گذشته هستند. در برخی روایات از این دو فرشته به «دو نگهبان قبر» تعبیر شده است. نکیر و منکر در شب اول قبر وارد می شوند. یکی در جانب راست و دیگری در جانب چپ متوفی قرار می گیرد و شروع به پرسیدن سوالاتی از او می کنند.

این سوالات راجع به اعتقادات مهم، همچون خدایت کیست. پیامبر و امامت کیست. و جوانیت را در  چه راهی صرف کردی می باشد. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ: «إِنَّ الْعَبْدَ  إِذَا دَخَلَ حُفْرَتَهُ یَأْتِیهِ مَلَکَانِ:اَحَدُهُمَا مُنْکَرٌ وَ الْآخَرُ نَکِیرٌ، فَأَوَّلُ مَا یَسْأَلَانِهِ عَنْ رَبِّهِ وَ عَنْ نَبِیِّهِ وَ عَنْ وَلِیِّهِ، فَإِنْ أَجَابَ نَجَا، وَ إِنْ تَحَیَّرَ عَذَّبَاه»،(کشف المحجه لثمره المهجه، ص: ۲۷۳) رسول خدا صلى اللَّه علیه و آله و سلّم فرموده است: همانا بنده هنگامى که داخل قبر خود شود دو ملک نزد او حاضر شوند (یکى منکر و دیگرى نکیر است) و اول چیزى که از وى سؤال کنند (از پروردگار، و پیغمبر، و امام او سؤال نمایند) پس اگر جواب دهد نجات یافته است، و اگر متحیر بماند و جواب نگوید عذابش نمایند.

از امام صادق(علیه السلام) نقل است که:  چون در قبر خود داخل شود دو فرشته قبر (نکیر و منکر) نزد او آیند در حالى که موهاى خود را به زمین می کشند و با پاهاى خود زمین را می شکافند، صداى ایشان مانند صداى سخت رعد و چشمهایشان مانند برق خیره‏کننده چشم است و به او می گویند: کیست پروردگار تو و چیست دین تو و کیست پیغمبر تو؟ می گوید: خدا پروردگار من و اسلام دین من و محمد (ص) پیغمبر من است، پس به او می گویند خداوند تو را در آنچه که دوست می دارى و به آن راضى و خشنودى ،ثابت و استوار گرداند. (طرائف الحکم یا اندرزهاى ممتازترجمه‏ج‏۲،۱۵۲ )

فرشته نیز در خبرست آن شب که مرده را در گور نهاده باشند منکر و نکیر علیهما السّلام مى‏آیند بر روى سیاه و چشمهاى أزرق ، و به دندان پیشین زمین می درند، و همچون رعد می غرّند، و از هر دو چشمانشان آتش می جهد، اگر مرده مؤمن و طاعتکار بود عقل و هوشش بجاى بماند و به جواب و حجّت ، ایشان را دفع کند و قبر وى باغی گردد از باغ‏هاى بهشت، و اگر کافر و فاسق باشد در ماند و  قبرش گودالى گردد از گودالهای‏هاى دوزخ. (شهاب الأخبار با ترجمه،متن،۸۰ ،الباب الاول)‏

تعابیری همچون « شرّ نکیر و منکر » یا « هول نکیر و منکر » که در روایات آمده است، به دلیل ترس و اضطرابی است که با دیدن این دو فرشته، به سراغ میت می‌آید؛ از این رو خواندن سوره ملک، برای خلاصی از ترس و وحشت پس از مرگ سفارش شده است؛ در برخی دعاها نیز خلاصی از این مرحله دشوار طلب شده است.

همچنین به نزدیکان میت سفارش شده است که پس از خاکسپاری، میت را تنها نگذارند و با تلقین به او، در پاسخ دادن به سئوالات نکیر و منکر یاری‌اش کنند). اصول کافی،‌ باب المسأله فی القبر  ۲/ ۶۳۴ و ۳/۲۰۱ )

البته در برخی روایات نقل است که سوال قبر مخصوص همه نیست بلکه فقط از کسانی که دارای ایمان محض یا کفر محض هستندسوال می شود  و حساب و کتاب بقیه موکول به روز قیامت است .

لَا یُسْأَلُ فِی الْقَبْرِ إِلَّا مَنْ مَحَضَ الْإِیمَانَ مَحْضاً أَوْ مَحَضَ الْکُفْرَ مَحْضاً وَ الْآخَرُونَ یُلْهَوْنَ عَنْهُم( الکافی، ج‏۳، ۲۳۵)

در قبر سوال نمی شود مگر از کسانی که ایمان خالص یا کفر خالص دارند و از افراد دیگر صرف نظر می شود.

این روایت به صورتهای دیگر نیز از ائمه معصومین نقل شده است. ابوبکر حضرمی می گوید از امام صادق(علیه السلام) پرسیدم: من المسئولون فی قبورهم: از چه کسانی در قبرهایشان سوال می شود فرمود: از کسانی که ایمان خالص یا کفر خالص دارند. (فروع کافی ،ج۲،ص ۲۳۷)

به دلیل تناقضی که این روایات با دسته ای دیگر از روایات مربوط به عمومیت سوال نکیر و منکر دارند، بعضی از علما معتقدند که سوالهای خاص(بررسی دقیق اعمال) مربوط به مومن محض و کافر محض است و از دیگران فقط راجع به کلیات سوال می شود و از جزئیات در قبر پرسیده نمی شوند.(عالم برزخ در چند قدمی ما: محمد محمدی اشتهاردی، ص۱۰۹)

شاید به دلیل همین حساب و کتاب است که برخی روز قیامت بی حساب و معطلی وارد بهشت یا جهنم می شوند اما بقیه باید اعمالشان به دقت مورد محاسبه قرار گیرد.

برای نجات از عذاب نکیر و منکر و آسان شدن پاسخ گویی برخی از اعمال معرفی شده اند اعمالی که بیشتر مورد تاکید قرار گرفته اند عبارتند از :

نماز
(۲) ضمره بن حبیب گوید راجع به نماز از پیغمبر- صلّى اللّه علیه و آله و سلّم- سؤال کردند، فرمود: نماز از واجبات دین است …شفیع نزد ملک الموت، و مونس قبر و فرش زیر پهلو است. جواب نکیر و منکر است.(نصحایح ،۳۶۹، نماز بیست و نه خاصیت دارد … )

نماز شب
و امام صادق علیه السّلام از پدرانش از پیامبر صلّى اللَّه علیه و آله و سلم نقل کردند که: نماز شب باعث خشنودى خدا و دوستى فرشتگان مى‏گردد و… جواب منکر و نکیر و مونس و زائر او در قبر مى‏گردد.

روزه ماه شعبان
هر کس نُه روز از ماه شعبان را روزه بگیرد منکر و نکیر به هنگام سؤال، با وى مهربان و با عطوفت خواهند بود.( ثواب الاعمال وعقاب الاعمال ،شیخ صدوق ،ص۸۲)

دوستی وپیروی از حضرت علی علیه السلام
هر کس على را دوست بدارد خداوند … ترس منکر و نکیر را از او دور مى‏گرداند و قبرش را روشن مى‏سازد و چهره‏اش را نورانى مى‏نماید. (الإیمان و الکفر بحار الانوار،ج‏۱،۲۵۴)

منبع : تبیان

مربوطه به : آخرین عناوینمذهبی

کلمات کلیدی: ,

  1. سهیلا می‌گه:

    با توجه به آیات مبارک قران کریم تنها راهنمای ما از جانب حضرت حق ؛ ما مسلمانان باید پیرو آیین پاک ابراهیم ع باشیم که حتی پروردگار عالمیان به حضرت محمد در قران تاکید فرمود پیرو آیین پاک ابراهیم باشد ( یکتاپرستی ) که دین او هرگز به شرکت آلوده نشد . اگردر شب اول قبر سوال شد پروردگار تو کیست ؟ بگو رب من خالق آسمانها و زمین و هرچه بین آنهاست می باشد صاحب و خالق مطلق و سلطان ملک هستی است . سوال شد دین تو چیست ؟ بگو دینی که هرگز به شرک آلوده نشد یکتا پرستم و غیر از او نامی برزبان نمی آوردم چراکه او فرمود هرروز بگو ایاک نعبد و ایاک نستعین . سوال شد پیامبر تو کیست ؟ بگو همه پیامبران و فرستادگان خدای رحمان که حضرت حق در قران می فرماید همه آنها یک ماموریت داشته اند و از درجاتی برخودارند . همه پیامبران چراکه خداوند مهربان غیر از این را ازمن بنده دوست نمی دارد بشنود . یکتا پرست باشیم همچون محمد مصطفی ص و عیسی بن مریم ع و موسی کلیم الله ع و ابراهیم خلیل الله ع و نوح و اگر غیر ازخدای رحمان نام کسی را برزبان آوریم از ما پذیرفته نخواهد شد چراکه او درقران کریم می فرماید غیرازخدا را به دوستی می گیرند و می گویند می خواهیم آنها مارا به خدا نزدیک کنند درحالیکه دروغ می گویند و خدا بین آنها حکم و داوری خواهد کرد . باشد که انشاء الله روزی که به محضر او می رسیم از ما راضی و خشنود باشد و اعمال ما نه به شوق بهشت و نه ترس از جهنم بلکه فقط برای جلب رضا و خشنودی حضرت دوست باشد . انشاء الله . التماس دعا

  2. سهیلا می‌گه:

    درمورد سوالهایی که می گویند درشب اول قبر از میت می شودبه نکاتی باید دقت شود . ۱- آیا نکیرومنکر که فرشتگان خدایند و به همه چیز آگاه هستند ؛ نمی دانند که بندگان خدا با چه شرایطی وارد خانه آخرت شده اند که از آنها سوال می کنند ؟ ۲- فلسفه سوال از بنده خالص که با پرونده ای تمیز نزد رب خود می رود و همه اهل عالم بالا از آن باخبرند ؛ و یا سوال از بنده روسیاهی که همه اهل عالم بالا از روسیاهی او باخبرند چیست ؟ ۳- آیا درطول زندگی ما دو فرشته مامور که سلام بر آنها باد همیشه اعمال خوب و زشت مارا ثبت نکرده اند و پرونده ما نزد آنها حاضر و آماده نیست ؟ پس سوال برای چه ؟ ۴- کسی که هرروز نماز خوانده و در هرنماز بارها تکرار کرده ایاک نعبد و ایاک نستعین پس رب خود را بارها و بارها اعلام نموده است و گواهی داده است و با تشهدی که درنماز خود تکرار کرده و صلوات های مکرر پیامبر خود رانیز معرفی کرده است وهمه اینها در دفتر و اعمال او ثبت شده است آیا فرشتگان و ماموران خدای رحمان اینقدر بی خبرند ؟! کمی بیاندیشیم و همانگونه که حضرت سبحان درقران تاکید فرموده و خواسته مانند جاهلین صدر اسلام کورکورانه هرچیزی را نپذیریم و تفکر کنیم در آیات قران که همه سوالات ما دراین کتاب و معجزه الهی پاسخ داده شده است . پیرودینهای پدرانمان بصورت کورکورانه نباشیم چراکه هرکسی از ظن خود شد یار من . قران بهترین راهنماست و خدای مهربان به ما این توان را داده که آن را بخوانیم و فکر و تعقل کنیم . نخواهیم دیگران آن را بخوانند و هرچه که خودشان می خواهند به خورد ما بدهند . نترسید قران را به فارسی بخوانید بارها و بارها بخوانید بعد خواهید دید که چگونه دریچه های معرفت و آگاهی بسوی شما از جانب پروردگارتان باز می شود و دریافتهای شما یکی یکی آغاز خواهد شد . هربار که بخوانید و در آن تفکر کنید بهتر و بهتر آن را درک خواهید کرد . شما را قسم می دهم به حضرت حق که قران را متروک نکنید که همانگونه حضرت حق در قران یاد آوری کرده درقیامت حضرت محمد ص به شکوه از امت خواهد گفت که قران را متروک کردند . قران نه برای طاقچه است و نه فقط برای سفره عقد ؛ نه برای مرده و نه برای بالای سرمسافر بلکه باید اولین انتخاب ما برای خواندن باشد قبل از آنکه کتاب دیگری را برای مطالعه انتخاب کنیم . اولین ببینیم صاحب و مالک ما با ما چه می گوید بعد فلان آقا و فلان خانم . اول خدا بعد بنده خدا. چرا که هیچ بنده ای نمی تواند به خدای مهربان , علیم ؛ حکیم و حلیم چیزی بیاموزد . اوست که برهمه چیز احاطه دارد و اوست که منتظر است تا بنده اش حالش را تغییر دهد و دستش را به سوی او دراز کند آنوقت خواهید دید که او چگونه باران رحمتش را بربنده سرازیر می کند . اوست که هدایت می کند و اوست که بنده ای را در گمراهی رها می کند . وقتی ابلیس تمرد کرد و بعداز ۶۰۰۰ سال عبادت خدای رحمان از فرمان حق سرپیچی کرد خدای رحمان اورا در گمراهی رها کرد و هرگز به او فرصت توبه نداد اما بخاطر کلمه ای که روز اول برخود فرض کرد ؛تعهد کرد که انسان را بعداز گمراه شدن توسط شیطان هرگاه برگردد خواهد پذیرفت توبه را به انسان یاد داد و به او کلماتی را آموخت تا با آن کلمات و توبه و انابه به سوی او بازگردد پس به انسان فرصت هدایت شدن و توبه را داد ولی به ابلیس این فرصت را نداد . دوستان من قبل از آنکه شیطان را لعنت کنیم بیاییم خودمان را مرور کنیم ما بیشتر از شیطان در گمراهی خودمان مقصریم او می گوید و ما می پذیریم . پس حداقل نیمی از گناه گمراهی با خود ماست . قبل از سنگ زدن به شیطان به نفس ضعیف و فراموشکارخودمان سنگ بزنیم .بخش مهمی از مسئولیت با خودماست نه شیطان التماس دعا

  3. علی می‌گه:

    خدا عاقبت همه رو ختم به خیر کنه

  4. فرهاد می‌گه:

    به قول طغرل/هیییییییییییییییییییییییییییی وای من

  5. negin می‌گه:

    ۲khtar dayiye 15salamo emroz khak kardan vasash fatehe befrestin

  6. hanie می‌گه:

    akhey khoda rahmatesh kone negin joon

  7. amir می‌گه:

    kheyili khob bod vali bazam kame

  8. hamid می‌گه:

    Khoda rahmatesh kone. Negin khanom

  9. نانازنرگس می‌گه:

    خدا خودش کمکمون کنه بچه ها واسم دعاکنید

  10. Dr.Koderz می‌گه:

    خداوند همه رو هدایت کنه که قبل از ورود فبر همه چیز رو واقعی بفهمیم و وافعا ادم بشیم و گرنه دیگه از ورود به فبر دهن انسان اسفالت میشه :((

    خدا به همه بنده هاش رحم کنه :| خیلی سخته عذابهای قبر و برزخ

    یا علی

  11. اسماعیل می‌گه:

    خدا رفتگان ما را قرین رحمت ومارا لطف و مغفرت عطا کند.

  12. سعید می‌گه:

    سلام من امروز مادر بزرگ عزیزم رو دفن کردم ولی میتونم با جرات بگم من بجای مادر بزرگم دارم میترسم که انگار من تو قبر هستم و منتظر انکر و منکر هستم خیلی هم دارم میترسم خدا همه انوات رو بیمارزه و اموات ما هم همین طور تا اعلان هرکسی گنا انجام دادم میترسم که من رو متلاشی کنن انکر منکر در حالی که فعلابا من کاری ندارن تا بمیرم ولی این داره باعث میشه که تا ادب بشم گناه من به کسی آسیب نمی زنه ولی به خودم چرا.

  13. محمد می‌گه:

    بیهوده متاز/مقصد خاک است
    به مد پوشان روزگاربگویید/اخرین مد روزگار کفن است
    وااااااااای برمن که خودم این دوخصلت و دارم خدا کمکم کنه.

  14. محمد می‌گه:

    بیهوده متاز مقصد خاک است
    به مد پوشان روزگار بگویید اخرین مد روزگار کفن است

  15. امیر می‌گه:

    سلام من داییم که مرده بود خاک کردن بعد من نمی دونم که شب اول قبر چجوریه میشه راهنماییم کنیی از دوستام شنیدم که میگن چهار پهلوها به هم میچسبه بعد هرچی شیر مادر زاد خوردیم از دهنمون میاد بیرون میشه راهنماییم کنیین ببینم این درسته یا نه ؟

  16. وحید می‌گه:

    خداوندج به فضل خود حساب کندیارب از تو مددمییخواهیم

  17. محمد حسین می‌گه:

    خدا بهمونو کمک کنه مگر نه پدرمون در اومده آره امیر جان درسته

  18. حمید رضا می‌گه:

    خدا یا تا ما را نیامورزیدی به حق علی ع از دنیا نبر به حق فاطمه س نبر نبر

  19. آتنا می‌گه:

    علی{ع}خودش به داد همه برسه

  20. ناشناس می‌گه:

    (الهی تامارانبخشیدی ازاین دنیانبر)من تازه عزیزم برادرم شهیدشده خیلی افسرده وبی حوصله شدم شب اول قبرخیلی ترسناک بیان کردند.ولی مگه میشه خداوندی که به مهربان وبخشنده است درشب اول باکسی که اینقدرخسته ودل شکسته ونگران عزیزانش است اینگونه امتحان بگیرد.خداوندخودمارابه مهربانی دعوت کرده بعدباکسی که ازآرزوهاوبستگانش شده شده به گونه ای دیگرباشد پس عدالت الهی چه می شود.لطفامراکمک کنید.

  21. mojtaba می‌گه:

    ولایت امام علی ع ما رو نجات میده انشاا…
    یا علی

دیدگاه شما :اتفاقات شب اول قبر